Arabuluculuk ücreti nasıl hesaplanır?
Arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığınca her yıl yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenir. 2026 yılı tarifesi 26 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girmiştir. Ücretin hangi usule göre hesaplanacağı iki şeye bağlıdır: tarafların anlaşıp anlaşmadığı ve uyuşmazlığın konusunun para ile ölçülebilir olup olmadığı.
Anlaşma sağlanan, parasal uyuşmazlıklar
Taraflar konusu para olan veya para ile ölçülebilen bir uyuşmazlıkta anlaşırsa, ücret tarifenin İkinci Kısmına göre, anlaşılan tutar üzerinden nispi olarak hesaplanır. Oran dilim dilim düşer: ilk 600.000 TL için yüzde 6, sonraki dilimler için sırasıyla yüzde 5, 4, 3, 2, 1,5, 1 ve 0,5. Birden çok arabulucu görev yapmışsa oranlar yükselir ve çıkan ücret arabulucular arasında eşit bölünür. Bu ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
Anlaşma sağlanamayan veya parasal olmayan uyuşmazlıklar
Bu durumda ücret tarifenin Birinci Kısmına göre, saat üzerinden hesaplanır. Saat ücreti uyuşmazlığın türüne ve taraf sayısına göre değişir. Dava şartı arabuluculukta taraflar anlaşamazsa ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; iki saati aşan süre taraflarca ödenir.
Taban ücret
Arabuluculuk sürecinin sonunda anlaşma sağlanması hâlinde ücret, ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda 13.000 TL'den, diğer uyuşmazlıklarda anlaşma bedeline bakılmaksızın 9.000 TL'den az olamaz. Taban ücretin koşulu anlaşmanın sağlanmasıdır; tarife bu noktada dava şartı ile ihtiyari arabuluculuk arasında ayrım yapmaz, dolayısıyla ihtiyari arabuluculukta da uygulanır. Anlaşma sağlanamayan işlerde taban ücret devreye girmez.
Ayrıca 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesi uyarınca anlaşma hâlindeki ücret, tarifenin Birinci Kısmındaki iki saatlik tutarın altına inemez. Hesaplayıcı bu tabanları kendiliğinden uygular ve uyguladığında sonuç tablosunda ayrıca gösterir.
Nispi ücret mi, saat ücreti mi?
Tarifenin iki kısmı birbirinin alternatifidir; aynı iş için ikisi birlikte uygulanmaz. Hangisinin uygulanacağını iki soru belirler:
| Anlaşma | Uyuşmazlığın konusu | Uygulanacak usul |
|---|---|---|
| Sağlandı | Para ile ölçülebilir | İkinci Kısım — nispi ücret |
| Sağlandı | Para ile ölçülemez | Birinci Kısım — saat ücreti |
| Sağlanamadı | Para ile ölçülebilir | Birinci Kısım — saat ücreti |
| Sağlanamadı | Para ile ölçülemez | Birinci Kısım — saat ücreti |
Üçüncü satırın bir istisnası vardır: taraflar anlaşamamış olmakla birlikte ücretin tarifenin İkinci Kısmına göre ödenmesini kararlaştırabilirler. Hesaplayıcıda bu seçenek, anlaşma sağlanamadığı ve konunun para ile ölçülebilir olduğu durumda ortaya çıkar.
Ücreti kim öder?
Arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Bu kural hem nispi ücrette hem saat ücretinde geçerlidir; taraflar farklı bir paylaşım üzerinde anlaşmakta serbesttir.
Dava şartı arabuluculukta taraflar anlaşamazsa ilk iki saatlik ücret taraflardan alınmaz, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. İki saati aşan süreye ilişkin ücret yine taraflarca ödenir.
Seri uyuşmazlıklar
Taraflardan birinin aynı olduğu ve bir ay içinde başvurulan en az on uyuşmazlık seri uyuşmazlık sayılır. Bu işlerde anlaşma sağlanması hâlinde dosya başına ödenecek tutar ayrıca belirlenmiştir: ticari uyuşmazlıklarda 7.500 TL, diğer uyuşmazlıklarda 6.000 TL. Bu araç tek dosya üzerinden hesap yapar; seri uyuşmazlıkları ayrı bir kalem olarak ele almaz.
Tarifenin dayanağı ve yürürlüğü
Hesaplamalar, Adalet Bakanlığınca hazırlanan 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine dayanır. Tarife 26 Aralık 2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tarife her yılın sonunda yenilendiğinden, geçmiş bir tarihte yürütülmüş bir faaliyetin ücreti o yılın tarifesine göre hesaplanmalıdır.
Dava şartı arabuluculuk hangi uyuşmazlıklarda zorunlu?
Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; bu şart yerine getirilmeden açılan dava usulden reddedilir. Hâlen dava şartı kapsamında olan uyuşmazlıklar ve dayanakları:
| Uyuşmazlık | Dayanak |
|---|---|
| İşçi – işveren uyuşmazlıkları; işe iade ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat talepleri dâhil | 7036 sayılı Kanun m.3 |
| Ticari uyuşmazlıklardan kaynaklanan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları | Türk Ticaret Kanunu m.5/A |
| Tüketici uyuşmazlıkları | 6502 sayılı Kanun m.73/A |
| Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, komşu hakkına ve kat mülkiyetine ilişkin uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi | 6325 sayılı Kanun m.18/B |
| Tarımsal üretim sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar | 5488 sayılı Tarım Kanunu m.13 |
Kapsamın önemli istisnaları vardır. İş uyuşmazlıklarında iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı kapsamı dışındadır. Kira uyuşmazlıklarında İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla yapılan tahliye takipleri kapsam dışındadır. Tüketici uyuşmazlıklarında da tüketici hakem heyetinin görev alanındaki işler başta olmak üzere birkaç istisna öngörülmüştür.
Aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu değildir; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri konularda ihtiyari olarak başvurulabilir. Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir.
İlk toplantıya katılmamanın sonuçları
Dava şartı arabuluculukta taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaz ve faaliyet bu sebeple sona ererse, durum son tutanakta belirtilir. Katılmayan taraf, açılacak davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve kendi lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki taraf da katılmazsa, açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
Bu hüküm 2024'te değişmiştir. Anayasa Mahkemesi önceki düzenlemeyi iptal etmiş, 7531 sayılı Kanun'la yürürlüğe giren yeni metin "tamamı" yerine "yarısı" ölçütünü getirmiştir. Eski metne dayanan açıklamalar bu yönüyle güncelliğini yitirmiştir. Ayrıca bu hüküm tüketici aleyhine uygulanmaz.
Katılmama, arabuluculuk ücretini doğrudan katılmayan tarafa yüklemez. Taraflar katılmadığı için görüşme yapılamadığında iki saatlik ücret yine Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; bu ücret yargılama giderlerinden sayıldığı için davada ancak yukarıdaki oranda yansıtılır.
Anlaşma belgesinin icra edilebilirliği
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesine, taraflardan birinin talebiyle icra edilebilirlik şerhi verilir. Şerhi, dava açılmadan önce yürütülen arabuluculukta arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi, dava sırasında ise davanın görüldüğü mahkeme verir. İnceleme çekişmesiz yargı işi olarak dosya üzerinden yapılır ve maktu harca tabidir; mahkeme yalnızca uyuşmazlığın arabuluculuğa ve anlaşma içeriğinin cebri icraya elverişli olup olmadığına bakar. Aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda inceleme duruşmalı yapılır.
Şerh her zaman gerekmez: taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda bu belge için avukatlar ile arabulucunun imzası yeterlidir; diğer uyuşmazlıklarda tarafın imzası da aranır. Buna karşılık taşınmaz devri veya sınırlı ayni hak kurulması gibi işlerde ve 6325 sayılı Kanun'un 18/B maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklarda şerh zorunludur; bu istisna oralarda işlemez.
Arabuluculuk ücreti yargılama gideri midir?
Evet. Hem Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen hem de taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti yargılama giderlerinden sayılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yargılama giderlerini sayan maddesinde ayrıca anılmaz; açık dayanak 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesidir.