Nispi ücret nasıl hesaplanır?
Tarifenin İkinci Kısmı, konusu para olan veya para ile ölçülebilen uyuşmazlıklarda tarafların anlaşmaya varması hâlinde uygulanır. Ücret, anlaşılan tutar üzerinden nispi olarak, dilim dilim hesaplanır: tutarın her dilimine kendi oranı uygulanır ve bulunan tutarlar toplanır.
2026 yılı oranları
| Anlaşılan tutar dilimi | Tek arabulucu | Birden çok arabulucu |
|---|---|---|
| İlk 600.000 TL | %6 | %9 |
| Sonraki 960.000 TL | %5 | %7,5 |
| Sonraki 1.560.000 TL | %4 | %6 |
| Sonraki 3.120.000 TL | %3 | %4,5 |
| Sonraki 9.360.000 TL | %2 | %3 |
| Sonraki 12.480.000 TL | %1,5 | %2,5 |
| Sonraki 24.960.000 TL | %1 | %1,5 |
| 53.040.000 TL'den yukarısı | %0,5 | %1 |
Ücreti kim öder?
Nispi ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Birden çok arabulucunun görev yaptığı işlerde tabloda gösterilen yüksek oran uygulanır ve çıkan ücret arabulucular arasında eşit bölünür.
Taban ücret
Anlaşma sağlanması hâlinde ücret, ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda 13.000 TL'den, diğer uyuşmazlıklarda anlaşma bedeline bakılmaksızın 9.000 TL'den az olamaz. Tarife bu noktada dava şartı ile ihtiyari arabuluculuk arasında ayrım yapmadığından taban, ihtiyari arabuluculukta da uygulanır. Nispi hesaplama bu tutarın altında kalırsa taban ücret uygulanır ve sonuç tablosunda ayrıca gösterilir.
Örnek: 1.000.000 TL'lik bir anlaşmada ücret
Tek arabulucunun görev yaptığı, dava şartı kapsamındaki bir ticari uyuşmazlıkta tarafların 1.000.000 TL üzerinden anlaştığını varsayalım. Tutar ilk iki dilime dağılır:
- İlk 600.000 TL için %6 → 36.000 TL
- Kalan 400.000 TL için %5 → 20.000 TL
Toplam arabuluculuk ücreti 56.000 TL olur; iki taraflı bir işte aksi kararlaştırılmadıkça her taraf 28.000 TL öder. Aynı uyuşmazlıkta birden çok arabulucu görev yapsaydı oranlar %9 ve %7,5 olarak uygulanacak, ücret 84.000 TL'ye çıkacak ve bu tutar arabulucular arasında eşit bölünecekti.
Dikkat edilecek nokta, oranın tutarın tamamına tek seferde uygulanmamasıdır. Her dilime yalnızca o dilime düşen kısım için kendi oranı uygulanır; bu yüzden tutar büyüdükçe ücretin tutara oranı düşer.
Hangi tutar esas alınır?
Nispi ücret, dava dilekçesindeki talep tutarı veya tarafların başlangıçtaki iddiaları üzerinden değil, üzerinde anlaşılan tutar üzerinden hesaplanır. 500.000 TL talep edilen bir uyuşmazlıkta taraflar 200.000 TL'de anlaşmışsa hesaba esas tutar 200.000 TL'dir.
Anlaşmanın konusu para ile ölçülebilir olmakla birlikte taraflar bir tutar üzerinde değil de bir edim üzerinde anlaşmışsa — örneğin bir taşınmazın devri — nispi ücretin hesaplanabilmesi için o edimin parasal değerinin belirlenmesi gerekir.
Kira tespiti ve tahliye talepli uyuşmazlıklar
Bu iki uyuşmazlık türünde nispi ücrete esas tutar, talep edilen veya anlaşılan meblağ değildir; tarife ayrı bir matrah öngörür. Tahliye talepli uyuşmazlıklarda bir yıllık kira bedelinin yarısı, kira tespiti uyuşmazlıklarında tespit olunan kira bedeli farkının bir yıllık tutarı esas alınır. Bu araç girilen tutarı doğrudan matrah kabul eder; bu iki uyuşmazlıkta tutarı yukarıdaki kurala göre hesaplayıp öyle giriniz.
Birden çok arabulucu görev yaparsa
Taraflar birden çok arabulucu üzerinde anlaşabilir. Tarifenin İkinci Kısmına giren hâllerde daha yüksek bir oran uygulanır, ancak bulunan ücret arabulucu sayısıyla çarpılmaz: tek bir ücret hesaplanır ve arabulucular arasında eşit bölünür. Tarifenin Birinci Kısmına giren hâllerde ise kural terstir; orada ücret her bir arabulucuya ayrı ayrı ödenir, dolayısıyla toplam yük arabulucu sayısıyla doğru orantılı artar.